తెలంగాణాలో సాయుధ పోరాటం
- స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం భారతదేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో రైతాంగ పోరాటాలు జరిగినప్పటికీ హైదరాబాద్ సంస్థానంలో గల తెలంగాణపై వాటి ప్రభావం మాత్రం నామమాత్రంగానే ఉందేది
- ఆ సమయంలో తెలంగాణ ప్రజలు భూస్వామి, పటేల్, పట్వారీ వ్యవస్థలతో అనేక అగచాట్లు పడ్డారు
- నికృష్టమైన ఫ్యూడల్ దోపిడీ విధానంతో అనేక ఇబ్బందులు పడ్డ తెలంగాణ రైతులు భూస్వాముల కబంధ హస్తాల నుండి బయటపడి స్వేచ్చా వాయువులు పీల్చడం కొరకు సాయుధ పోరాటాన్ని సాగించారు
- తెలంగాణలో సాయుధ పోరాటం 1946-51 మధ్య కాలంలో జరిగింది
- తెలంగాణాలో సాయుధ పోరాటాన్ని చేపట్టినవారు -కమ్యూనిస్ట్లు
- హైద్రాబాద్లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ 1940లో రావి నారాయణరెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డిలచే స్థాపించబడింది.
- తెలంగాణాలో సాయుధ పోరాటం జరగడానికి క్రింది కారణాలున్నాయి
1. భూస్వామ్య వ్యవస్థ :
అప్పటి నిజాం రాజ్యంలో ప్రధానంగా 3 రకాల భూములు ఉండేవి
- i) దివానీ/ఖల్సా: ఇవి 60% ఉండేవి. జమీందార్ల ఆధీనంలో వుండేవి. వీరు తమ గ్రామాలలోని ప్రజలను బానిసలుగా పరిగణించి అనేక విధాలుగా దోచుకొనేవారు. ఈ భూస్వాములు దొరలుగా పిలవబడి మహిళలపై లైంగిక ఆకృత్యాలు కూడా చేసేవారు. మహిళలను ఆడబాప(దాసి)గా మార్చేవారు. ప్రజలు భూస్వాములను 'బాంఛన్ నీ కాల్మొక్తా' అని క్రింద పడేవారు.
- ii) జాగిర్దారీ : ఇవి 30% ఉండేవి. ప్రభుత్వ ఉన్నత ఉద్యోగులకు, సైనిక ఉన్నత అధికారులకు జీతాలకు బదులుగా భూములు ఇవ్వబడేవి. వీటినే జాగిర్జారీ 'భూములుగా పేర్కొనేవారు.
- అగ్రహార మరియు ఇనామ్ భూములు కూడా జాగిర్టారీ భూముల క్రిందకు వచ్చేవి
- iii) సర్ఫేఖాస్: ఇవి 10% ఉండేవి. ఈ భూముల నుండి వచ్చిన శిన్తును నిజాం తన సొంత అవసరాలకు ఉపయోగించుకునేవాడు
- పైన పేర్కొనబడిన భూములలోని దేశ్పాండేలు, దేశ్ముఖ్లు, జాగీర్దార్లు, పటేల్ పట్వారీ, మఖ్ఞదారుల్సు, ఇతర రెవెన్యూ అధికారులు, ఉద్యోగులు పెద్ద ఎత్తున ప్రజలను దోచుకున్నారు.
- విసునూరి జానమ్మ, విసునూరి రామచంద్రారెడ్డి, బేతవోలు సీతారామచంద్రారావు, కంఠాత్ముకూరు పింగళి ఆకృత్యాలు దీనికి నిదర్శనం
2. వెట్టి చాకిరి/ బగీలా:
- జమీందార్లు లేదా వడ్డీ వ్యాపారులు రుణాలిచ్చి వడ్డీకి బదులుగా రుణం తీసుకొన్న వారి కుటుంబంలోని ఒకరిని తమ ఇంటిలో లేదా పొలంలో ఉచితంగా సేవ చేయించుకునేవారు.
- వడ్డీరేటు అధికంగా ఉందడం వల్ల రుణం ఎప్పటికీ తీరేది కాదు. ఫలితంగా ఆ వ్యక్తి శాశ్వతంగా పన్ని చేయాల్సి వచ్చేది దీన్నే వెట్టి చాకిరీ లేదా భగీలా అని పేర్మొన్నారు
3. వడ్డీ వ్యాపారం / నాగు:
- నాగు వడ్డీ వ్యాపారం ప్రకారం తీసుకున్న అప్పు ఒక సంవత్సరంలోనే రెట్టింపవుతుంది. 2 సంవత్సరాలకు 4 రెట్లు
- అవుతుంది
- ఈ వడ్డీ వ్యాపారం కారణంగా తెలంగాణలో అనేక మంది ఆత్మహత్యలు చేసుకున్నారు
4. హుక్కీ మాలీకానా పన్ను:
- ఇది కల్లుగీత కార్మికులపై విధించే పన్ను.
- ఈ పన్ను కారణంగా కల్లుగీత కార్మికులు సాయుధ పోరాటం ప్రారంభమైనపుడు పెద్దఎత్తున కమ్యూనిస్ట్లకు మద్దతు పలికారు
5. ఆంధ్ర మహాసభ:
- 1921 నవంబర్ 12న ఏర్పడిన నిజాం రాష్ట్ర జనసంఘం 1930లో ఆంధ్ర మహాసభగా ఆవిర్భవించింది
- 1944 లో జరిగిన భువనగిరి ఆంధ్రమహాసభ తరువాత దీని శాఖలు తెలంగాణాలోని అనేక గ్రామాలలో ఏర్పాటు చేయబద్దాయి. వీటిని 'సంగంలు' అని పిలిచేవారు
- గ్రామాల్లోని యువకులు సంగంలో సభ్యులుగా చేరి జమీందార్ల ఆకృత్యాలను ఎదుర్కోనేవారు
6. కామ్రేడ్స్ అసోసియేషన్:
- దీన్ని మఖ్దుం మొహినోద్దీన్, సయ్యద్ ఇబ్రహీం, లింగారెడ్డి, బహదూర్ గౌడ్ మొదలగువారు 1940లో స్థాపించారు
- ఆర్థిక, సాంఘిక సమానత్వాన్ని సాధించుటకు ఈ సంస్థ కృషి చేసింది.
7. రాజకీయ పాఠశాలలు:
- 1930-34 మద్య కాలంలో ఆంధ్రాలో కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలు పూర్తిగా వ్యాపించాయి
- ఆంధ్రాకు చెందిన యన్,జి.రంగా తెలంగాణ కమ్యూనిస్ట్ నాయకులు అయినా బద్దం ఎల్లారెడ్డి, హనుమయ్యలకు కృష్ణా జిల్లా కంకిపాదులో కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలపై శిక్షణ ఇచ్చాడు.
- పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, చండ్ర రాజేశ్వరరావు కరీంనగర్ లోని జగిత్యాలలో రాజకీయ పాఠశాలను నిర్వహించి వట్టికోట అళ్వార్స్వామి, దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావులకు కమ్యూనిస్ట్ సిద్ధాంతాలపై శిక్షణ కల్పించారు.
- దేవులపల్లి వెంకటేశ్వరరావు తెలంగాణ ప్రజల సాయుధ పోరాటాల చరిత్ర అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు
8. కొలనుపాక జమీందార్పై దాడి
- కొలనుపాక జమీందార్ పేదల భూములను అక్రమంగా ఆక్రమించినప్పుడు ఆరుట్ల సోదరులు (రామచంద్రారెడ్డి, లక్ష్మీనరసింహారెడ్డి) జమీందారుపై దాడి చేసి భూములను తిరిగి పొంది వాటిని ప్రజలకు పంచారు.
- ఈ దాడి తెలంగాణలో సాయుధ పోరాటానికి స్ఫూర్తినిచ్చిందని పేర్కొంటారు
- 2వ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో ఆహర కొరత సంభవించినప్పుడు నిజాం ప్రభుత్వం లెవీని విధించి అతి తక్కువ ధరలకు రైతుల నుండి బలవంతంగా పంటలను కొనుగోలు చేసేది
- దీని కారణంగా రైతులు అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కోని సాయుధ పోరాటం వైపు మొగ్గు చూపారు
కమ్యూనిస్ట్ల పోరాట దశలు (1940-1951)
- 1939లో రావి నారాయణరెడ్డి, బద్ధం ఎల్లారెడ్డిలు యన్.జి.రంగా నుండి కమ్యూనిస్ట్ సిద్దాంతాలపై రాజకీయశిక్షణ పొందిన అనంతరం 1940లో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీని హైదరాబాద్లో స్థాపించారు.
- అప్పట నుండి 1951వరకు కమ్యూనిస్ట్ల పోరాటాలను 4 దశలుగా విభజించవచ్చు
- 1. 1940-1946 : కమ్యూనిస్ట్లు బలపడ్డారు
- 2. 1946 జూలై 4- 1947: జూన్ 12 భూస్వాములకు,దొరలకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటం
- 3. 1947 జూన్ 12 - 1948 సెప్టెంబర్ 17: నిజాంకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటం
- 4. 1948 సెప్టెంబర్ 17 - 1951 అక్టోబర్ 21 : భారత ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా
- కమ్యూనిస్ట్లు మొదటి దశలో బలపడగా మిగతా మూడు దశలలో జమీందార్లు, నిజాం, భారత ప్రభుత్వానికి
- వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటాన్ని చేపట్టారు.
- తెలంగాణలో సాయుధ పోరాటానికి మొదటిగా స్ఫూర్తినిచ్చిన సంఘటన షేక్ బందగీ యొక్క రక్తతర్పణం.
- షేక్ బందగీ తన భూమి హక్కుల కోసం విసునూరు దేశ్ముఖ్కు వ్యతిరేకంగా న్యాయస్థానంలో పోరాటం చేశాడు.
- విసునూర్ దేశ్ముఖ్ ఎన్ని హెచ్చరికలు జారీ చేసినప్పటికీ షేక్ బందగీ ధైర్యంగా అతన్ని ఎదుర్కొని న్యాయస్థానంలో తన హక్కుల కోసం పోరాటం చేశాడు
- దీంతో ఆగ్రహించిన విసునూరు దేశ్ముఖ్ 1940 జులై 27న కామారెడ్డిగూడెం బస్టాపు వద్ద షేక్ బందగీని అతి దారుణంగా చంపించాడు.
- బందగీ సమాధి కామారెడ్డిగూడెం వద్ద నిర్మించబడింది.
- తెలంగాణ సాయుధ పోరాటాన్ని అత్యధికంగా ప్రభావితం చేసిన మా భూమి నాటకాన్ని రచయితలైన సుంకర సత్యనారాయణ, వాసిరెడ్డి భాస్మరరావులు బందగీ సమాధికి నివాళులు అర్చించే దృశ్యంతో ప్రారంభించారు.
- బందగీ రక్తం చిందిన క్షేత్రం
- బలిదానాలకు వెరవని క్షేత్రం
- స్వాభిమానవు సస్వ క్షేత్రం
- స్వతంత్ర యోధులకు సమరక్షేత్రం
- 1940-46 మధ్య కాలంలో కమ్యూనిస్ట్లు విద్యావారోత్సవాలు, ప్రభుత్వ లెవీ వ్యతిరేక వారోత్సవాలు, ఇతర చైతన్య ఉత్సవాలను నిర్వహించి ప్రజల మద్దతును పొందారు.
- 1944లో భువనగిరి ఆంధ్ర మహాసభ తర్వాత దాని శాఖలు తెలంగాణలోని వివిధ గ్రామాలలో సంగంలు అనే పేరుతో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.
- సాయుధ పోరాటాన్ని చేపట్టడంలో ఈ సంగం సభ్యులే కీలక పాత్ర పోషించారు.
- ఈ దశలో క్రింది కొందరు జమీందార్లపై దాడులు జరిగాయి
- 1 మేకూరి రాఘవరావుపై దాడి : ఇతను ధర్మారం జమీందార్. పేదల భూములను ఆక్రమించుకోదానికి ప్రయత్నించగా స్థానిక లంబాడీలు ఇతని గుండాలను తిప్పికొట్టారు. ఈ తిరుగుబాటు నాయకత్వం వహించింది - జాటోతు హోము.
- 2 విసునూరి రామచంద్రారెడ్డిపై దాడి : ఇతను జనగాం జమీందార్. ఇతను పేదల భూములను ఆక్రమించుకోగా దావూద్రెడ్డి, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి సహాయం పొంది ఇతనిపై దాడి చేసి ఆ భూములను తిరిగి పొంది పేదలకు పంచాడు.
- ౩ కఠారి నరసింహారావుపై దాడి ; ఇతను మండ్రాయిజమీందార్. ఇతను పేదల భూములను ఆక్రమించుకోగా ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి ఇతనిపై దాడి చేసి ఆ భూములను తిరిగి పొంది పేదలకు పంచాడు.
రెండవ దశ (1946 జూలై 4-1947 జూన్ 12) :
- చాకలి పోలమ్మ/ఐలమ్మ వరంగల్లోని పాలకుర్తికి చెందిన రజక మహిళ
- ఈమె భర్త నర్సయ్య. ఈమె మల్లంపల్లి
- ముఖ్తేదార్ నర్సింహరావు భార్య అయిన జయప్రదాదేవి నుండి 6 ఎకరాల భూమిని కౌలుకు తీసుకుని సాగు చేసింది.
- అప్పటి విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి ఐలమ్మ పండించిన పంటను దౌర్జన్యంగా తీసుకురావడానికి గుండాలను పంపాడు.
- ఈ విషయాన్ని తెలుసుకున్న పాలకుర్తి స్థానిక సంగం ఆర్గనైజర్ చకిలం యాదగిరిరావు, సూర్యాపేట దళం సభ్యులైన భీంరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, బొమ్మగాని ధర్మభిక్షం మొదలగు 20 మంది పాలకుర్తికి చేరుకుని గుండాలను తరిమికొట్టారు.
- దీనికి ప్రతీకారంగా విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి పోలీసుల సహాయంతో వారిని బంధించి, చిత్రహింసలకు గురి చేయించాడు.
- దీని గురుంచి మీజాన్ పత్రికలో ఉప సంపాదకుడుగా పనిచేసిన అడవి బాపిరాజు తన ప్రత్యేక శీర్షిక ద్వారా తెలియజేశాడు.
- విసునూరు దొరసాని జానమ్మ (విసునూరి రామచంద్రారెడ్డి తల్లి) ప్రజలపై అనేక ఆకృత్యాలకు పాల్పడేది.
- విసునూరు దొర, దొరసానులకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేసిన వారిలో ప్రముఖులు - నల్ల నరసింహులు, ఎర్రంరెడ్డి మోహన్రెడ్డి
- ప్రధానంగా పై ఇద్దరిని హతమార్చుటకు విసునూరు జమీందార్ 1946 జులై 4వ తేదీన కడవెండి గ్రామానికి గుండాలను పంపాడు.
- కానీ ఆ సమయంలో నల్ల నరసింహులు హైదరాబాద్లోని ఒక సదస్సుకు హాజరయ్యాడు. ఈ గుండాలు కడవెండి గ్రామంలోని సంగం సభ్యుల ఇళ్లపై దాడులకు దిగారు. ఈ దాడిలోనే దొడ్డి కొమురయ్య వీర పోరాటం చేసి అసువులు బాశాడు.
- ఇతని మృతదేహాన్ని చూసిన గ్రామస్తులు ఆగ్రహించి రక్తానికి రక్తం అని నినాదం చేన్తూ విసునూరు రామచంద్రారెడ్డిపై దాడి చేశారు. విసునూరు రామచంద్రారెడ్డి యొక్క మామిడి తోటను ధ్వంసం చేసి అతని గుండాలను చితకబాదారు. ఈ సంఘటనతో తెలంగాణాలో సాయుధ పోరాటం ప్రారంభమైంది.
- ఈ సాయుధ పోరాటం ప్రారంభమైనపుడు భీంరెడ్డి నర్సింహారెడ్డి, అతని సోదరీమణులు కుమారి శశిరేఖ, స్వరాజ్యంలు కడవెండిని సందర్శించి తమ ఉపన్యాసాలు, ఉయ్యాల పాటల ద్వారా ప్రజలను ఉత్తేజపరిచారు.
- ఈ సాయుధ దళ పోరాటం నుమారు 150 గ్రామాల్లో వ్యాపించింది. సాయుధ పోరాటం కొరకు అనేక గ్రామ రక్షణ దళాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఒక్కో రక్షణ దళంలో 20-30 మంది సభ్యులు ఉండేవారు వీరికి ప్రాథమిక చికిత్స, పేలుడు పదార్థాలు, ఆయుధాల ఉపయోగంలో శిక్షణ కల్పించబడింది.
- హైగరాబాద్-వరంగల్ మధ్య రవాదారి దిగ్బంధం చేయబడింది.
- తెలంగాణలో సాయుధ పోరాటం ప్రారంభమైన తర్వాత ఈ క్రింది సంఘటనలు చోటు చేసుకున్నాయి.
- 1946 ఆగస్టు 11- టి.హయగ్రీవాచారి వరంగల్ కోటలో జాతీయ జెండాను ఎగురవేశాడు. ఈ విషయాన్ని తెలుసుకున్న భూస్వాముల గుండాలు, రజాకార్లు వరంగల్లోని స్తంభంపల్లి ప్రాంతంపై దాడి చేశారు. అప్పుడే మొగులయ్యగౌడ్ వారిని ప్రతిఘటించి మరణించాడు.
- 1946 అక్టోబర్ 18 - బాలెం గ్రామంలో గార్లపాటి అనంతారెడ్డి, పటేల్ మట్టారెడ్డిలు పోరాటం చేస్తూ మరణించారు.
- 1946 నవంబర్ 2 - పాత సూర్యాపేట వద్ద సంగం సభ్యులు భూస్వాములు మరియు సైన్యంతో పోరాటం చేస్తున్నప్పుడు నరసయ్య, భిక్షమయ్య అనే దళ సభ్యులు మరణించారు.
- 1946 డిసెంబర్ 1 - మల్తారెడ్డిగూడెంలో సుమారు 600 మంది ప్రజలు బరిసెలు, గొడ్డళ్లు, రోకళ్లతో భూస్వాముల గుండాలను, సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.
- అప్పుడే హరిజన మహిళలు చింద్రాల గురువమ్మ, తొండమ్మ, అంకాలమ్మలు మరణించారు. వీరు తెలంగాణలో అమరులైన తొలి హరిజన మహిళలు. గాంధీజీ తెలంగాణా సాయుధ పోరాటం గురించి నివేదిక ఇవ్వవలసిందిగా పద్మజా నాయుడును కోరాడు.
- సాయుధ పోరాటం హింసాత్మకంగా మారడంతో నిజాం ప్రభుత్వం దాని అణచివేత చర్యలు చేపట్టింది.
- 1946 అక్టోబర్లో వట్టికోట అళ్వార్స్వామి అరెస్ట్ చేయబడ్డాడు. సైనిక శిబిరాలు అడవులలో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. దీంతో అనేక మంది కమ్యూనిస్ట్ నాయకులు విజయవాడకు పారిపోయారు.
- అప్పట్లో కమ్యూనిస్ట్లు విజయవాడను స్టాలిన్ గ్రాడ్ అని పిలిచేవారు.
- 1946 నవంబర్లో హైద్రాబాద్ సంస్థానంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీపై నిషేధం విధించబడింది.
3వ దశ (1947 జన్ 12-1948 సెప్టెంబర్ & 1947 జూన్ 12):
- నిజాం ఉస్మాన్ అలీఖాన్ తాను సర్వ స్వతంత్రుడనని ప్రకటించుకున్నాడు నిజాం తనకు వ్యతిరేకమైన వారిని అణచివేయుట ప్రారంభించాడు. ఇదే సమయంలో రజాకార్ల దాడులు కూదా అధికమయ్యాయి
- దీంతో ప్రజలకు రక్షణ కల్ప్సించుటకు నిజాంకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటాన్ని చేపట్టాలని కమ్యూనిస్ట్లు నిర్ణయించారు. జూన్ 12 తరువాత కమ్యూనిస్ట్ నాయకులు విజయవాడ నుండి తెలంగాణాలోకి ప్రవేశించి సాయుధ పోరాటానికి సంబంధించిన చర్యలు చేపట్టారు
- 1947 సెప్టెంబర్ 11న నిజాంకు వ్యతిరేకంగా సాయుధ పోరాటాన్ని ప్రారంభిస్తున్నట్లు కమ్యూనిస్ట్లు ప్రకటన చేశారు
- కమ్యూనిస్ట్లు తివ్యూహ పద్ధతిని పాటించారు
- 1 ఒకేసారి పోలీస్ స్టేషన్లు, జమీందారు వడ్డీ వ్యాపారులపై దాడులు చేసి ఆయుధాలను, సొత్తును కొల్లగొట్టుట
- 2 గ్రామ రక్షణ దళాలను ఏర్పాటు చేయుట
- 3 విధ్వంసక దళాలను ఏర్పాటు చేయుట
- కామ్రేడ్స్ యన్.భూతారెడ్డి అనభేరి ప్రభాకర్రావులు గ్రామాలను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకొనే సమాంతర ప్రభుత్వాన్ని నడిపేవారు.
- కామ్రేడ్ ప్రభాకర్ ఇల్లంతకుంట వద్ద పోలీస్స్టేషన్పై దాడిచేసి ఆరుగురిని హతమార్చాడు.
- తర్వాత రజాకార్లతో జరిగిన సంఘర్షణలో వీరిద్దరూ మరణించారు.
- నల్ల నరసింహులు 1948 మే 19-20 తేదీల్లో కొడకంద్ల గ్రామంలో రజాకార్ల శిబిరంపై దాడిచేసి శిబిరంలో వున్న రజాకార్లను హతమార్చాడు, ఇతను కోమాలపల్లి వద్ద కూడా రజాకార్ల శిబిరంపై దాడి చేశాడు.
- దీనికి ప్రతీకారంగా సాయుధ పోరాటాన్ని అణచివేయుటక్షు నిజాం ప్రభుత్వం అనేక కఠిన చర్యలు చేపట్టింది. ఈ అణచివేత క్రమంలో అనేకహింసాత్మక సంఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి
- 1. ఖైరాన్పల్లిలో 88 మందిని కాల్చి చంపారు
- 2. గుంద్రాంపల్లిలో 16 మందిని గొయ్యిలోఉంచి కాల్చిచంపారు.
- ఆరుట్ల గ్రామంలో 11 మందిని ఒక చెట్టుకు కట్టి కాల్చి చంపుటకు ప్రయత్నించగా ఉత్తమ్మ అనే మహిళ వారిని కాపాడింది.
- సాయుధ పోరాటంలో పాల్గొన్నవారిని ఉత్తేజితపరచుట కొరక్షు అనేకగీతాలు, కవిత్వాలు రచించబడ్డాయి.
- 'బందెనెక బండి కట్టి...”
- నైజాము సర్కరోడా నాజీల మించినోడా
- గోల్కొండ ఖిలా కింద గోరి కడతం కొడకో ----- బండి యాదగిరి
- నా తెలంగాణా కోటి రతనాల వీణ
- నా తెలంగాణ కోటి అందాల జాణ
- నా తెలంగాణా వీర పరాక్రమసేన ----- దాశరథి కృషమాచార్వులు
- 1947 నవంబర్ 29న నిజాం ఉస్మాన్ అలీఖాన్ భారత ప్రభుత్వంతో యధాతథ ఒప్పందం (స్టాండ్ స్టిల్ అగ్రిమెంట్) కుదుర్చుకున్నాడు.
- ఈ ఒవృంద౦ం తరువాత ఆధునిక ఆయుధాలను సమకూర్చుకొని కమ్యూనిస్ట్లను కఠినంగా అణచివేయుటకు ప్రయత్నించాడు.
- కానీ కమ్యూనిస్ట్లు సుమారు 3000 గ్రామాలను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకొని 12 లక్షల ఎకరాల భూమిని పేదలకు పంచారు.
- ఉద్యమ వ్యాప్తి కొరకు కమ్యూనిస్ట్లు చందాలు కూడా వసూలు చేసేవారు.
- సాధారణంగా పగటి పూట రజాకార్లు గ్రామ ప్రజలను దోచుకొనగా రాత్రిపూట కమ్యూనిస్ట్లు గ్రామ ప్రజలను పీడించేవారు. అందువల్లనే వీరి పాలనను దిన్కీ సర్కార్..రాత్కీ సర్కార్ అని వ్యంగ్యంగా పిలిచేవారు.
- ఉస్మాన్ అలీఖాన్ తాను సర్వస్వతంత్రంగా ఉండుటకు కావలసిన చర్యలు చేపట్టి కమ్యూనిస్ట్లను అణచివేసే ప్రక్రియను నిర్లక్ష్యం చేశాడు. దీంతో తెలంగాణాలో కమ్యూనిస్ట్లు బలపడ్డారు.
- అవరేషన్ పోలో తరువాత 1948 సెప్టెంబర్ 17న హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్లో విలీనమైంది
4వ దశ (1948 సెప్టెంబర్ 17-195 అక్టోబర్ 21) :
- 1948 సెప్టెంబర్ 17న హైదరాబాద్ భారతదేశంలో విలీనం అయినప్పటికీ సాయుధ పోరాటాన్ని భారత ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా కొనసాగించాలని కేంద్ర కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ కార్యదర్శి రణదీవ (బి.టి.ఆర్.) పిలుపునిచ్చాడు.
- వల్లభాయ్ పటేల్ హైదరాబాద్లో పర్యటించి తెలంగాణ గడ్డపై ఒక్క కమ్యూనిస్ట్ని కూడా ఉండనివ్వనని పేర్కొన్నాడు.
- కమ్యూనిస్ట్లను అణచివేయుటకు అప్పటి హైదరాబాద్ సైనిక గవర్నర్ జనరల్ అయిన జనరల్ చౌదరికి సర్వ అధికారాలు ఇవ్వబడ్డాయి.
- దీనితో జనరల్ చౌదరి సైన్యాన్ని అడవిలోకి పంపి అనేక మంది కమ్యూనిస్ట్లను హతమార్చాడు. అందువల్లనే కమ్యూనిస్టులు సెప్టెంబర్ 17ను బ్లాక్ డే లేదా విద్రోహదినంగా జరుపుతారు.
- జనరల్ చౌదరి నాయకత్వంలో కమ్యూనిస్టులు అణచి వేయబడ్డారు.
- 1949 మార్చి 9న కమ్యూనిస్టు నాయకుడైన తిరుమలరెడ్డిని జనరల్ చౌదరి సైన్యం బంధించి కంచనపల్లిలో ఒక చింతచెట్టుకు కట్టి హతమార్చారు.
- అప్పట్లో కమ్యూనిస్టులకు ఆశ్రయమిస్తున్న గ్రామ ప్రజలపై సైన్యం దాడులు చేసేది.
- తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రస్తుత హోం మంత్రి నాయిని నర్సింహారెడ్డి తండ్రి కమ్యూనిస్టులకు ఆశ్రయం ఇచ్చాడని అతన్ని సైన్యం హతమార్చింది.
- భారత స్వాతంత్ర్య అనంతరం రష్యా భారతదేశానికి మిత్రదేశంగా ఏర్పడింది. రష్యా సలహా మేరకు 1951 అక్టోబర్ 21న కమ్యూనిస్ట్లు తమ సాయుధ పోరాటాన్ని విరమిస్తున్నట్లు ప్రకటన చేశారు.
- 1952లో జరిగిన మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో కమ్యూనిస్ట్లు తెలంగాణాలో అధిక సీట్లు గెలుచుకున్నారు.
- తెలంగాణా కమ్యూనిస్ట్ నాయకుడైన రావి నారాయణరెడ్డి నల్గొండ నియోజకవర్గం నుండి దేశంలోనే అత్యధిక మెజారిటీతో పార్లమెంట్కు ఎన్నికయ్యాడు
- పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య తెలంగాణా సాయుధ పోరాటంపై "Telanganga Peoples Struggles and It's Lessons" అనే పుస్తకాన్ని రచించాడు.
- తెలంగాణ సాయుధ పోరాటాన్ని అణచివేయడానికి భారత ప్రభుత్వం 1947-48లో పాకిస్తాన్తో జరిగిన యుద్ధంలో ఖర్చుపెట్టిన దానికంటే రెండింతలు ఖర్చు పెట్టిందని పుచ్చలపల్లి వ్యాఖ్యానించారు.
